Piyasalara Bilge Yaklaşım

24 Kasım 2013 Pazar

Çoğunluğun Dayanılmaz Cazibesi

İkinci dünya savaşı sırasında Fransız direnişçiler nazi esir kamplarından birine bir saldırı düzenlerler, kampı ele geçirirler ve ünlü matematikçi Benoit B. Mandelbrot’un babasının da aralarında bulunduğu esirlere, takviye Nazi kuvvetleri gelmeden kaçmaları söylenir. Tüm esirler tek grup halinde ana yol üzerinden güvenli bölge olan Limoges’e gitmek üzere yola koyulur. Grup ilerlerken, bir süre sonra Baba Mandelbrot, bu şekilde kaçmanın hiç de akıllıca olmadığı kanısına varır ve ana yolu terkedip ormanın içine saparak tek başına yürümeye başlar. Aradan yarım saat geçmeden esir kampına düzenlenen saldırıyı öğrenen bir alman uçağı ana yol üzerinde grup halinde ilerleyen esirleri bombalar. Esir kampından tek kurtulan, mandelbrot’un babasıdır(1).

İnsanlardaki genel davranış biçimi çoğunluğa uyma ve çoğunlukla ortak hareket etme yönündedir. Çoğunluğa katılma ve uymada bireydeki özgüven eksikliğinin, tek başına hareket etmekten korkmanın ve çoğunluğun oluşturduğu sinerjinin bireye güven vermesinin önemli ölçüde etki ettiği bir gerçektir.

Doğru olanın çoğunluğa uymak mı uymamak mı olduğu hususunda bir çok araştırma ve farklı görüşler vardır. Genel kanı; duruma ve şartlara göre sonuçların da değiştiği yönündedir. Üstteki örnek çoğunluğa uymanın olumsuzluğuna iyi bir örnekse de hayatta bir çok faydalı girişimin, çoğunluğun katılımıyla sağlandığını görmekteyiz. Burada anahtar rolü çoğunluğu yönlendirenlerin iyiniyetli olup olmadığı hususu belirlemektedir.

Ancak finansal piyasalar sözkonusu olduğunda çoğunluğun cazibesine kapılma, genelde olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Finansal piyasalar, işin doğası gereği iyiniyetli yönlendiricilerden yoksundur. Zaten birilerinin kazanabilmesinin başka birilerinin kaybına bağlı olduğu finansal piyasalarda (sıfır bakiyeli oyunlarda), hakim duygu iyiniyet değil, kazanma hırsıdır.

Piyasa oyuncularını farklı bir tanımlamayla; profesyoneller (piyasanın büyük oyuncuları) ve amatörler olarak ikiye ayırdığımızda profesyonellerin bildiği veya bilmesi gereken hususlardan biri, kendi kazancını normalin üstünde artırmak istediğinde (istisnalar haricinde) bunu başka profesyonellerin kaybetmesini beklemesiyle yapamayacağı gerçeği, gelmektedir. Öte yandan tek tek ele alındığında amatörlerin piyasaya kattıkları yatırım miktarı, profesyonellerin hedeflediği miktarla kıyasladığında komik kalmaktadır. Ancak milyonlarca amatörün ortaya koyduğu miktarı topladığınızda sonuç değişmektedir! Örneğin bir milyon kişinin 10 dolar’ını hesapladığınızda 10 milyon dolar, 1000 dolar’ını hesapladığınızda bir milyar dolar, demektir. Tabii ki özellikle yatırım araçlarının ve yatırımcı çeşitliliğinin had safhaya çıktığı günümüzde profesyonel-amatör ayrımını ve kimin kazanma kimin kaybetme potansiyeline sahip olduğunu kesin çizgilerle belirlemek mümkün değildir. Ancak genel mantık budur.

Burada özetlediğim mantık açısından bakarsak piyasalar sözkonusu olduğunda çoğunluk amatörlerden oluşmaktadır ve hedeftir. Daha doğrusu piyasalarda profesyonellerin büyük karlar elde edebilmesi amatörlerden oluşan büyük bir çoğunluğun piyasaya katılmasına, yani çoğunluğun oluşmasına bağlıdır.

Bir örnek vermek gerekirse; profesyonel yatırımcıların çoğu, 2001 yılından itibaren ve ons fiyatı 250-350 dolar civarında dalgalanırken, altın’a yatırıma başlamıştı. 2011 yılının ilk aylarına gelindiğinde altının fiyatı 1500’lü rakamlara yükselmiş, çoğunluğun da dikkatini çekmeye başlamıştır. O dönemde altına yatırımda çoğunluğun oluşmasında bir çok faktörün yanında altın ile ilgili olumlu haber ve yorumların ve bankaların altına yatırımı kolaylaştırmada gösterdikleri gayretin de etkisi olduğunu hatırlıyoruz. Ardından gelen ve 1920’li fiyatlara varan sansasyonel yükselişle birlikte altın yatırımında çoğunluğun daha da arttığını ve adeta bir sürü psikolojisine dönüştüğünü görmekteyiz. Bu dönemde çoğunluğa katılmayanlar veya daha önceden katılıp zamanında terkedenler, daha sonra meydana gelen altın fiyatlarındaki çöküşün zararından etkilenmemiş oldular.

Geçmişi dikkatli incelediğimizde yukarıda anlattığıma benzer çokça örnek tespit edebiliriz. Günümüzde hangi yatırım türlerinde çoğunluğun oluşumunun tamamlandığının veya tamamlanmak üzere olduğunun belirlenmesi ayrı bir inceleme konusudur. Ancak belirtiler açıktır; sözkonusu yatırım aracına kitlesel yönelme, yatırımın eskiye göre daha kolay ve herkes tarafından yapılabilir hale gelmiş olması, düşük gelirlilerin de alabilmesi amacıyla daha küçük parçalara bölünmesi (örnek: 1 gramlık altın), haber ve yorum yaygınlığı vs.

Finansal piyasalarda çoğunluk hedeftir ve olumlu yönlendirmelerden yoksundur. İşin doğası da budur. Yani böyle olmak zorundadır, çünkü böyle olmazsa spekülasyon olmaz, piyasalar da olmaz. Her yatırımcı bu anlamda kendini bireysel olarak hedef olmaktan korumak zorundadır. Finansal piyasalarda çoğunluğun dayanılmaz cazibesine kapılmak kötü sonuçlar doğurabilir.

(1)Kısa anı, Benoit B. Mandelbrot’un “Finans Piyasalarında Saklı Düzen” kitabından özetlenmiştir.

21 Kasım 2013 Perşembe

EURUSD, USDTRY ve GOLD'da Son Durum ne?

EURUSD, zaten momentumsuz olan 7 günlük yükselişinin yarısını tek günde geri aldı. bu hareket EURUSD’nin yükselme arzusunda bir problem olabileceğini akla getiriyor. Bu anlamda dünkü sert düşüşün sahte olabileceği ihtimaline karşı bugün veya yarın yeniden 1,3520 seviyesinin üstüne ters bir hareket olmaması halinde önümüzdeki hafta yeniden daha derin düşüşler görebiliriz.

USDTRY, tam da beklediğimiz gibi hareket edip 2.0014’e kadar düştükten sonra yine beklediğimiz şekilde yukarı bir tepki verdi. bu tepkinin USDTRY perspektifimde çok fazla bir hareket alanı yok. 2.0350-2.0400 seviyelerine kadar tepki mümkün. Ancak tepkinin sonlanması ve devamında 1.99’lara varabilecek bir düşüşe karşı dikkatli olunması gerekir.

GOLD, zayıflamaya devam ediyor. Kısa orta, uzun vade; farketmez, her vadede ayı piyasasında. Orta vade analiz güncellemesini ve elliot güncellemesini haftanın kapanışı sonrasına bırakarak haftanın son iki gününe ve long pozisyon açma düşüncesine odaklanmak istiyorum.

Aslında Gold’un yatayda bollinger alt banda dayanması ve yine yatayda tamamen boşlukta olması (yatay destek olmaması) en azından bir tepki sebebidir. Ancak ons Altın o kadar zayıf ki bu tepkiyi bile veremeyebilir. Bana göre bugün (az veya çok) 1240’dan daha aşağısının görülmesi teknik olarak gold’un 1180’den daha aşağısının görülme ihtimalini artırır. Yön-trend değiştirme seviyem 1277’dir. Bu seviyenin bir kaç gün içinde görülmesi ayı tuzağını gündeme getirebilir.

YASAL UYARI:

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

19 Kasım 2013 Salı

USD-TL'de Riskler Devam Ediyor mu?

USD-TL, beklediğimiz gibi kısa vadeli düşüşüne devam ediyor. Düşüşün, 2.0170 den daha aşağılara kadar devam edeceğini, ardından ufak bir yukarı tepkiden sonra tekrar düşmeye başlayacağını düşünüyorum. Bu anlamda beklediğim gerileme, 1.9950 seviyeleri civarına kadar gerçekleşebilir. 2.0310 üstünde kapanış olmadıkça kısa vade beklentim bu şekilde. Bu seviye üstünde kapanış olursa yatay veya yukarı bir hareket ihtimali artabilir.

1.9950’den daha aşağısına “ciddi bir sarkma” olup olmayacağı önümüzde duran sorulardan biri. Ben şimdilik böyle bir beklenti içerisinde değilim. Ancak bahsettiğim seviyeleri görürsek güncel duruma bakarak daha sağlıklı bir karar verme imkanımız olacak.

Forex işlemleri dışında, USD-TL ile ilgilenen geniş bir yatırımcı kesimi var. Bu kesimin esas merak ettiği, kısa vadeden ziyade Dolar’ın orta-uzun vadede çok yükselip yükselmeyeceği. Mesela 2.20 veya 2.40 seviyelerine bir yükseliş olabilir mi? Diğer yandan, son 10-12 yılda sık sık olduğu gibi dolar, ciddi bir düşüş trendi içerisine girebilir mi? Bu da merak ediliyor.

Ben bu hususta risklerin devam ettiğini düşünüyorum. Merkez Bankası’nın son altı ayda defalarca ve ciddi montanlı hacimlerle müdahalelerine rağmen fiyatın zirvelere yakın seviyede olması ciddi bir gösterge. En azından şunu söyleyebiliriz; ekonomik ve finansal açıdan hala riskler bulunduğunu düşünen yerli-yabancı, önemli (ve büyük işlem hacimlerine sahip) bir yatırımcı kesimi var! Öyle olmasa USD-TL’nin en azından 1.80’lere varmış olması gerekirdi. Habire kendini 2 tl üstüne atan Dolar fiyatının, Dolar’a olan rutin talepten kaynaklandığını düşünmek, bana göre fazla iyimser bir yaklaşım.

Önemli gördüğüm bu hususa, USD-TL fiyatında ihtimal dahilinde gördüğüm kısa vadeli gerilemeden sonra tekrar dönüş yapacağım.

YASAL UYARI:

18 Kasım 2013 Pazartesi

Bist100 Yeniden Sıkışma Bölgesinde

Endeks geçen haftayı başladığı yere yakın seviyede, 74273’de kapattı. Önce sert sayılabilecek bir düşüşün ardından gelen iki günlük yükseliş oldukça ivmeli.

Endeksi fiyat analizi açısından incelediğimizde, Sarı band ile gösterdiğim 2013 haziran ayı panik satış bölgesi ile daire içerisinde gösterdiğim ayı tuzağının hemen üstü arasındaki 73 bin- 82 bin bölgesi endeksin sıkışmaya devam edeceği bölge olarak gözüküyor. Geçen hafta iki günlük aşağı sarkmadan sonra endeks tekrar bu bölgenin içinde. Önemli bulduğum bu geri dönüş hareketi en azından kısa vadeli bir yükseliş potansiyeli taşıyor olabilir.

Riskler yönünden değerlendirdiğimizde 72050 seviyesinin altında kapanış tekrar sert satışlara neden olabilecek bir seviye. Bu seviye aynı zamanda olası bir yükselişi kaçırmama adına yapılmış alışlar için güvenlik şeridi olarak kullanılabilir.

Elliot sayımımızda soru işaretleri ve ihtimaller oldukça fazla. Zaten böyle olması gayet normal. Çünkü bir düzeltme formasyonu içerisindeyiz ve bu düzeltme karmaşık bir yapıda ilerliyor.

Neticede elliot sayımı olarak iki alternatifimiz var. İlki grafik üzerinde yeşil yön çizgileriyle gösterdiğim ve 75800-77 bin seviyesine kadar bir yükseliş ihtimalini taşısa da devamında ciddi bir düşüş öngörüsü var. Gri yön çizgileriyle gösterdiğim ikinci alternatifte 80600 den yukarısı görüldükten sonra böyle bir düşüşü öngörüyor. Endeks hisselerinden endeksle korole olanlarında bu ihtimallerin dikkate alınmasında fayda görüyorum. YASAL UYARI:

16 Kasım 2013 Cumartesi

EURUSD, Teknik ve Elliot Analizi

Eurusd haftayı yükselişle kapattı. Ancak yükselişin momentumlu olduğunu söyleyemeyiz. Bu yükselişi şimdilik kısa vadeli bir trendden ziyade tepki olarak görmek gerekir ve bu tepki hala 7 kasımdaki sert düşüş gününün fiyat alanı içerisinde hareket ediyor.

Eurusd, orta vadede 1.2754 dibinden itibaren oluşturduğu trendi daha uzun vadeye taşımak istiyor. Ancak bu istek, 1.38 seviyelerindeki ufak taşkınlıktan sonra 1.3294’e değen sert düşüşle ciddi bir yara aldı. Gerçekleştiği süreye bakarsak düşüşte de bir miktar aşırılık olduğu görünüyor. Zaten ardından gelen tepkinin sebebi bu olsa gerek.

Önümüzdeki hafta paritenin öncelikle, şu an 1.3596’da bulunan bollinger orta banda kavuşma çabası içerisinde olacağını düşünüyorum. Bu hareketin yarıda kesilmesi olasılığına karşı kritik seviyem 1.3405. Bu seviyenin altında kapanış grafikte kırmızı çizgiyle gösterdiğim bir trend oluşumu başlatabilir.

Genel gidişatta bir fikir edinme ve riski kontrol etme anlamında Elliot sayımlarına gözucuyla bakmayı faydalı buluyorum. Ancak daha fazlasını beklememek gerekir. Çünkü fiyat kalıpları müdahalelerden etkileniyor. Merkez bankalarının, asli görevleri olan fiyat istikrarını sağlama amacıyla para birimlerine sık sık müdahale etmekten hoşlandıklarını biliyoruz.

2008 yılından itibaren cycle ölçekte devam eden üçgen kalıbın [E] dalgasının sonlanmış olma ihtimali var. Bu durumda yeni orta vadeli hedefin 1.18’den daha aşağısı olması gerekir. Buna bağlı olarak alt dalgalarda minör 1 veya 2 içinde olmalıyız. Ancak [E] dalgasının, ideal hedefi olan 1.44 seviyesinin uzağında kalması, pek sık görülmeyen bir düzeltme şekli olan üçlü zigzag ihtimalini gündeme getirebilir. Bu ihtimal gerçekleşirse 1.3832 üstünü görebiliriz.

YASAL UYARI:

14 Kasım 2013 Perşembe

DOLAR-TL'DE SİVRİ TEPELER

Dolar-tl paritesi, fiyatı 1.99 iken alelacele twitter’da paylaştığım 2.05-2.06 hedefine vardı. Bunu yazmamın sebebi “nasıl bildim” için değil! 1.96-2.06 hareketi, bana göre onu tahmin etmemizden çok daha önemli anlamlar içeriyor. Şöyle ki:

Grafikte okla gösterdiğim seviyelere dikkatli baktığımızda, bunların hepsinin sivri tepeler olduğunu ve devamında dolar-tl’nin ciddi ve orta vadeli düşüş trendine girdiğini görmekteyiz. Başka bir şekilde ifade edersek, Türkiye’de doların fiyatının serbest piyasada belirlenmeye başladığı 2001 yılından beri orta vadeli düşüş trendine girdiği üç dönem vardır ve üçünde de yaptıkları son zirveler sivri tepe şeklinde oluşmuştur. Bu açıdan baktığımızda ekim kasım aylarında gerçekleşen 1.96-2.06 hareketi ağustos ayında gerçekleşen sert yükselişin sivri tepe olarak kalma ihtimalini ortadan kaldırmıştır. Bana göre bunun anlamı -en tedbirli yaklaşımla bile- şudur: usdtl paritesinde yeni zirvelerin görülme olasılığı çok yüksektir ve en azından şimdilik orta vadeli bir düşüş süreci başlamamıştır! Tedbiri biraz gevşettiğimizde dolar’fiyatı için çok daha yüksek seviyeler öngörebiliriz.

Tabiki “Geçmişte böyle olmuştur diye şimdi de öyle olacak” şeklinde kesin bir yargıya varamayız. Sözkonusu olan geleceği tahmin etmek olduğunda hiçbir tespit ‘mutlak’ değildir. Ancak geçmişte usdtl paritesinde derin düşüşler öncesinde sivri tepeler oluşmasının bir temel dinamiği ve mantığı vardır. Bunu da izah etmek istiyorum.

Her ne kadar Türkiye’de sade vatandaşlar tarafından dolar bir yatırım aracı olarak görülüyor olsa da yabancı yatırımcı ve yerli büyük yatırımcı için değildir! Bu kesimler için yatırım araçları borsa ve tahvil piyasasıdır. Yerli-yabancı büyük yatırımcı, özellikle küresel çapta bir finansal tehlike gördüğünde yatırımlarını terkeder ve çok hızlı bir şekilde “güvenli liman” olarak gördükleri dolar’a (ve tahvillerine) geçiş yapar. Bu hızlı geçiş dolar-tl’nin fiyatını sert bir şekilde yükseltir. Ancak sonrasında bir tehlike kalmadığını anladıklarında (tehlike ortadan kalktığında) yine aynı hızda dolar’ı terkederler ve yatırım araçlarına geri dönerler. böyle olduğunda Dolar-tl paritesi hızla düşer. Ortaya yukarıdaki grafikte işaretlediğim sivri tepeler çıkar!

Bu yaz 2.08’lere giden hızlı yükselişin sivri tepe olarak kalması artık mümkün değildir. Bunu şöyle yorumluyorum: piyasaya yön verecek büyüklükteki işlem hacimlerine sahip büyük yatırımcıların 2013 yazında gördükleri finansal risk her neyse, o risk halihazırda devam etmektedir.

Kısa vadede 2.0425’den daha aşağıda bir kapanış olması halinde fibonacci %50-%61 geri alış bölgeleri aralığı olan 2.0195-1.9950 aralığına bir hareket bekliyorum.

YASAL UYARI:

11 Kasım 2013 Pazartesi

ALTIN ANALİZİ, GÜNCELLEME 11.11.2013

Altın, son analizimizde çizdiğimiz kanal içerisinde aşağı yönlü hareketine devam ediyor. Yukarı bir trendden bahsedebilmemiz için yeni parametre seviyem 1326.

İşin açıkçası çok bir değişiklik yok. Son birkaç analizimi dikkate alanlar zaten altından uzak durulması görüşünde olduğumu anlamıştır.

İlaveten altında Perşembe günü oluşan kırılmayla birlikte aşağı yönlü ve 1239 civarı hedefi olan bir Tom Demark trendlines sinyali oluşmuştur. Bunu aşağıdaki grafikte gösterdim.

Bu sinyal bize altında kısa vade için fikir vermektedir. Zaten yazmamın sebebi işlem tavsiyesi için değil, kısa vade belirsizliğini biraz netleştirmek içindir. Ayrıca bilindiği üzere her sinyal hedefe gidecek diye bir kural yoktur. Bu anlamda 1314 bu öngörümün iptal seviyesi olacaktır.

Altında uzun vadeli elliot sayımını vermiştim. Ancak hala kısa vade sayımı vermedim. Bunun sebebi var: alt sayımlarda karmaşa ve bol alternatif olduğundan kısa vade elliot sayımı alternatiflerini ortaya dökmek bize fayda sağlamayacaktır. İhtimallerin ve karmaşanın azalması halinde paylaşımda bulunacağım. Zaten şimdilik teknik analizin bize yettiğini düşünüyorum.

YASAL UYARI:

10 Kasım 2013 Pazar

GARAN ANALİZİ, 10.11.2013

Garan hissesi bist100 ve bist30 endekslerinin lokomotifi. Bu endekslerde en fazla ağırlığa sahip olan hisse. Ayrıca banka hisselerinin de bir nevi göstergesi. Uzun vadeli ve sağlam yatırım yapmak isteyenlerin daima dikkatini çeken bir hisse. Yani garan hissesini teknik ve elliot analiz sınırları içerisine almamız için yeterli sebep var.

Görüldüğü gibi garan hissesi mayıs ayından itibaren zirveden sert bir kopmayla birlikte yukarı giden orta vadeli trend kanalını kırarak bir düşüş perioduna girmiş. Bu çok net bir görüntü. En başta bu görüntüyü gözardı etmemeliyiz.

Düşüş trendinin tahmini devam kanalını kırmızı çizgilerle gösterdim. Muhtemel ilerleyiş yolu tahminim bu olmakla birlikte her düşüş trendinin bir sonu olduğunu da biliyoruz. Gri band içerisinde gösterdiğim pasif kanal içerisine bir dönüş ve devamında yeni bir zirve ihtimalini de hesaba katmalıyız. Aşağı giden bir fiyatın önüne balıklanma atlamayacağımıza (veya dip-tepe tutturmaya çalışmayacağımıza) göre yukarı dönüş ihtimalini nasıl değerlendirebiliriz?

Bunun bir çok yolu var: seviyeler belirlenebilir veya onlarca göstergeden biri kullanılabilir. Benim bu konuda favori göstergem bollinger band’dır.

Bollinger bandlardan ortadaki olanı trend göstermektedir. Günlükte (ve haftalıkta) bollinger göstergemiz, trendin –hala- aşağı yönlü olduğunu ortaya koymaktadır. Orta bandın günlükte yukarı dönmesi halinde gri band ihtimali değerlendirilebilir. Bazan trend göstergesi bir aşağı bir yukarı salınmaz mı? Tabiki salınır! Bu da işin cilvesi. Sonuçta ihtimalleri sistematik bir biçimde değerlendirenler-deneyenler, olası zararı kısa tutup karı uzun tutanlar (risk kriterlerine harfiyen uyanlar) kazanır.

Bollinger göstergesi yanında FKB olarak isimlendirdiğim kendime ait bir gösterge var. İsmini yazmadan diğer bir çok analizimde bunu kullanıyorum. Bu gösterge kısa vadeli bir band hareketinin tükenişini ve ters yönde ve yine kısa vadeli bir band hareketini başladığını (yaklaşık yüzde 80 doğrulukta) bulmaya çalışıyor. Garan hissesi için üstteki grafikte çizdiğim kırmızı kanalın tükenme ve yeni bir kısa vadeli kanal başlama seviyesi 7.82 üstüdür.

Benim için teknik analiz sonucu: şu an bu hisseyi (veya bu hisseyle aynı hareket kabiliyetine sahip diğer bir çok banka hissesini almak için sebeb yok. Ancak takibe devam.

Bu hisse için bu günlerde teknik analize göre karar vermek gerektiğini düşünmekle birlikte gözücuyla elliot sayımlarına bakmakta fayda var.

Önce büyük resmi görelim. İki alternatif sayım ihtimali üzerinde duruyorum.

İlki bu. 2003’te biten Cycle 4 dalgasından sonra cycle 5 sonlanan diyagonal kalıbında devam ediyor. Alt dalgalarda primary 4’ün başladığını görüyoruz. Hedefi net olmamakla birlikte birkaç ay içerisinde 5.10-4.80 arası bir yer gözüküyor. Sonrasında hedefte 11-13 arası fiyat seviyeleri var.

İkinci alternatif daha radikal bir düşüş hareketi sunuyor. Bu alternatifte yeni bir zirve yok. üstüne üstlük pek inandırıcı olmayan 0.20-0.30 hedefleri var. Aslında elliot teorisi doğruysa bu hedeflerin görülmesi gerekiyor. Ancak benim düşüncem bu hedeflerin 2018 den sonra olacağı yönünde. Yine de belli olmaz. Piyasalarda her şey mümkündür.

Bu iki alternatif sayım uzun vadeli perspektifi gösteriyor. Bu günlerde esas gözücuyla takip etmemiz gereken daha kısa vadeli sayım. Daha muhtemel bir sayım olduğu için sadece 1 nolu alternatif sayımın alt sayımını veriyorum.

Bist100’de verdiğim elliot sayımına benzediği için tanıdık gelecektir.

Elliot analizi sonucu: her iki ana alternatifte de orta vadede düşüş görülüyor. Ancak kısa vadede doğrudan düşüş ihtimali olduğu gibi 9.30 üstüne bir hareketten sonra düşüşe geçilebilir. Yeni bir zirve halinde iki ana sayım da iptal olur. Hatta belki de elliot teorisinin itibarı da!

YASAL UYARI:

HİKAYELER VE EKONOMİLER

Aslında güzel bir hikayeydi petrol, Meksika halkı için.

1970’li yılların başlarında peşpeşe açılan kuyular Meksikanın bilinenden çok fazla petrole sahip olduğunu düşünenlerin sayısını artırmıştır. Bu hikayeye inananların başında 1976 yılında başkan seçilen J.L. Portillo yer alır.

Başkanın ve halkın bir kısmının iddiasına göre petrol rezervleri 200 milyar varil civarındaydı ve bu rakam Meksikayı rezervler bakımından S. Arabistan'dan sonra ikinci sırada yükseltmektedir.

Portillo, seçimler öncesinde ve sonrasında, ülkesinin bir mazlumlar ülkesi olduğunu, ezilen ülkesinin güçlülere ve küstahlara karşı petrol sayesinde zafer kazanacağını iddia eder. Bu iddia başkan tarafından “mazlum ve ezilen bir ulusun kurtuluş hikayesi” kıvamında işlenir. Halk bu hikayeyi çok sever ve benimser.

Portillo iktidara gelir gelmez hızlı bir şekilde yatırımlara başlar. Halk’da başkanın bu petrol ve zenginlik hikayesine inanmış, güven duygusu yükselmiştir. Zengin olma hayali ve güven duygusu ile ortaya çıkan motivasyon, ekonomiye hemen yansır. Yatırımlar hızla artar.

Yatırımlar için para kaynağı, çıkarılacak petroller karşılığında alınan devasa dış borçlardır.

Yatırımlarla birlikte bir bolluk dönemi oluşur. Gsmh hızla artar. İşsizlik ve enflasyon düşer. 1979 yılına gelindiğinde ikinci petrol kriziyle birlikte petrol fiyatları tavan yapınca Portillo’nun mazlumluktan zenginliğe giden hikayesinin heyacanı ve motivasyonu hem kendisini hem de halkı daha da coşturur. Hatta Başkan Portillo artık mazlum ülkelerin liderliğine soyunmaktadır.

Portillo, “çağımızda ülkeler ikiye ayrılır, petrolü olanlar ve olmayanlar” der ve artık zengin bir ülkenin başkanıymış gibi davranmaya başlar.

İlk önce uluslararası camiaya (enerji krizinin çözümü için) kendi çözümü olan ‘Küresel Enerji Planı’nı önerir. Ardından Orta Amerika ve Karayip ülkelerine ayrıcalıklı fiyattan petrol satmaya başlar. O yıl Papa Meksikayı ziyaret eder. Bu bir işaret olarak yorumlanır. Meksika artık zengin ve refah bir ülke haline gelir. Başkan, fakir ülkelere dış yardım teklif etmeye bile başlar.

Ancak 1980’den itibaren her şey bir anda değişir. Ekonomi, ciddi bir duraklama dönemine girer. Ne olduğunu, neden olduğunu kimse anlayamaz. Yatırımlar hızla azalmaya başlar.

Durgunluk devam eder ve Portillo’nun başkanlığı bıraktığı 1982’de enflasyon %100’e ulaşır. İşsizlik, Yolsuzluk ve aleni hırsızlıklar had safhaya çıkmıştır.

Zaman içerisinde Petrol rezervlerinin 200 milyar varil olmadığı , sadece 12 milyar varil civarında olduğu anlaşılır. Abartılan rezervlere güvenilerek alınan devasa dış borçlar ülke hazinesini zorlamaya başlar.

Buna rağmen halk hala zihinlerine kazınmış Portillo’nun mazlumluktan kurtulma hikayesine inancını kaybetmemiştir.

Portillo’nun ardından iktidara gelen yeni yönetim kötüye giden bir ülke, fakat halkın hala inandığı muhteşem bir ekonomik hikaye devralır. Ancak Kötüleşme devam eder. Devamlı düşen petrol fiyatları 1986’da dip yapar. Meksika tarihinin en büyük krizine yakalanır. Uzun yıllar toparlanamaz.

Meksika’yla ilgili bu ekonomi hikayesi bir örnek olarak, iki Nobel ödüllü ekonomist G.A. Akerlof ve R.J.Shiller’in yazdığı “Hayvansal Güdüler” adlı kitabında anlatılmaktadır. Bu iki yazar; başarıyla kurgulanmış hikayelerin gerek insan gerekse toplumları yönlendirmede inanılmaz etkili olduğunu idddia etmektedir.

Çıkış noktaları, insan motivasyonunun büyük bölümünün kendi yaşamımızda bir izi olan hikaye(lerden) ve bu hikaye etrafında oluşan olaylardan oluştuğu düşüncesinde yatıyor. Her insanın çocukluğundan itibaren değişik olaylarla örüntülenmiş bir hikayesi olduğunu ve bu hikaye etrafında hayat mücadelesine katıldığını ve motive olduğunu iddia ediyor.

Aynı şekilde yapılan bir çok araştırma da insan bilgisinin temelini –hatta tamamını- hikayelerin veya hikayeleştirilen bilgilerin oluşturduğunu söylüyor. Bir hikayeyle bağı olmayan bilgilerin akılda kalmadığı, zamanla uçup gittiği, hikayeyle örüntülenen bilgilerin ise insan hafızasında kalıcı olduğu ispatlarıyla birlikte vurgulanıyor. Hatta yaşlanıp hafızasını kaybeden insanların sadece hikayesi olan bilgileri hatırlamaları ve mütemadiyen bunları anlatmalarını hikayelerin insan zihni, bilinçaltı ve hafızası üzerindeki etkisine bağlıyorlar.

Daha da önemlisi, yapılan araştırmalar hikayelerin insanların belirli bir yönde motivasyon ve hareketini sağlaması yanında, aynı zamanda toplumların da hareketlerini etkilediğini ortaya koymaktadır. zaten Meksika örneği de bunun için verilmiştir.

Toplumların da insanlar gibi, inanılan ve hikayeleştirilen bir düşünce motivasyonuna göre hareket edebiliyor olması tabi ki bazan olumlu bazan olumsuz amaçlar için kullanılabiliyor.

Topluma aktarılan hikayelerin sosyal, siyasal, kültürel vb. çeşitleri var. Ancak en etkili olanları ekonomik hikayelerdir, diyebiliriz. Yukarıda özetini aktardığım “Meksikanın mazlumluktan zenginliğe petrol ile ulaşma hikayesi” örneği, başkan Portillo tarafından çok iyi kurgulanmıştır. Ancak sağlam bir zemini olmadığı için petrol fiyatlarıyla birlikte çökmüştür.

1980’li yıllarda bankerlerin kurguladığı yüksek faizle zenginleşme hikayesi, borsaların çok yükseleceği hikayeleri, bazı hisselerle ilgili hikayeler, emlaktan zengin olma hikayeleri, emeklilik fonu hikayeleri vb. hikayelerin neredeyse hepsi insanları belirli bir yöne motive etmek üzerine kuruludur.

Tabiki tüm hikayeler kötü amaçlı değildir. Bir çok hikaye topluma veya insanlığa faydalı olmak üzere kurgulanmaktadır. Ancak kesin olarak bildiğimiz bir şey var; kötü amaçla kurgulanan veya sağlam bir zemini bulunmayan hikayeler halkın eninde sonunda hüsrana uğramasına yol açmaktadır.

İnsanların hikaye örüntüleri etrafında çok daha iyi motive olduğu ve yönlendirilebildiği düşüncesi aslında yeni bir icat değildir. Bu yöntem tarihte topluluklar üzerinde defalarca kullanılmıştır. Bu detaya girmeyeceğim. Herkes tarih dersi hafızasını biraz yokladığında onlarcasını bulacaktır zaten.

Ancak devletlerin halklarını belirli bir yöne ve hedefe yönlendirmelerinde kullandıkları uzun vadeli ekonomik hikayelerden birkaç örnek vermek istiyorum;

Amerika, hikayesini (rüyasını) bilim ve sanayi kavramları üzerine yazmıştı. Aynı şekilde İngiltere, Fransa, Almanya, Japonya gibi ülkeler de öyle. Çağın gereği bilim ve sanayi olduğu ve hikayeler başarılı yazıldığı için yaklaşık 300 yıldır yüksek refah seviyesinde yaşıyorlar.

Pakistan, Hindistan, mısır, Bangladeş, brezilya gibi ülkeler ulusal hikayelerini 10 bin yıllık ömrünü 18. Asırda tamamlayan “tarım” üzerine yazdılar. Sonuç bence kötü.

İran, ırak, s.arabistan, Libya, venezuella, Meksika gibi ülkelerin petrol üzerine kurulu ulusal ekonomik hikayeleri hiçbir başarı sağlayamamış.

Türkiye'nin hikayesi biraz farklı. Bana göre 1945 yılından beri Türkiye’nin ana ekonomik motivasyon hikayesi yol ve inşaat üzerine.

8 Kasım 2013 Cuma

EURUSD TEKNİK VE ELLİOT ANALİZİ, 08.11.2013

Yaklaşık bir ay önce paylaştığım Eurusd uzun ve orta vade elliot analizimize uygun bir fiyat hareketi görüyoruz. Uzun vadeli analizde hızlı değişim olmadığından güncellemiyorum. O analize ve alternatif sayımlarıma bu linkten ulaşabilirsiniz.

http://www.bilgeanalist.blogspot.com/2013/10/eurusd-uzun-vade-elliot-analizi.html

Orta vade elliot sayımı güncellemem ise alttaki grafiktedir.

Önceki analizimizde hedef olarak belirttiğimiz 1.38-1.44 bölgesine parite fiyatının girip çıktığını görüyoruz. Ancak ideal nokta olan 1.44 seviyesinden uzakta bir gerçekleşme olduğundan tereddütlerimiz var. Bu nedenle ikili zigzagın, üçlü zigzaga dönüşme ihtimalini hesaba katmalıyız. Her halükarda 1.36’lara kadar her iki alternatifin yolu ortak.

Gelelim teknik analizimize. Kısa vadede yön aşağı. Ancak, 1.3535 seviyesi kısa vade parametremdir. Bu seviye üstüne çıkılmadığı sürece yön aşağı. Bu seviyenin üstüne çıkılması halinde parite, grafikte çizdiğim mavi kanal hareketine başlayabilir.

Bollingerde fiyatın üst banddan alt banda çakıldığını görüyoruz. Kısa vadede fiyatın orta banda (1.36-1.37 bölgesine) çekilme ihtimali yüksek.

Dikkat edilmesi gereken bir husus daha var: günlük bollingerde orta band aşağı döndü. Yani trend yönü şimdilik aşağı. Bu hususu dikkate almakla birlikte bir kez daha yukarı dönüp tekrar aşağı dönmesi bana orta vadede 1.18 den aşağısını gösteren elliot sayımıma daha fazla güvenmemi sağlayacak.

YASAL UYARI:

3 Kasım 2013 Pazar

BİST100 GÜNCELLEME, 03.11.2013

Her gün analiz güncellemesi yapmak mümkün değil. Zaten her gün analiz yapmanın faydadan çok zararı olur. Ancak bazan günlük uyarı seviyeleri oluşuyor. Nitekim 30 ekimde 79250 seviyesinde böyle bir durum oluştu ve twitter’dan bunu paylaştım. İyiki twitter var. güncelleme yapamadığım durumlarda bu tür zamansız sinyalleri twitter platformundan paylaşmaya devam edeceğimin bilinmesini istiyorum.

Endeks geçen hafta yazdığım kriterler eşliğinde hareket etti. Yani grafikte gösterdiğim iki seviye arasında sıkışmaya doğru bir gidişat var. Çok fazla bir şey değişmeyen grafik güncellemem aşağıdadır.

Endeks, boğa tuzağı bölgesi ile ayı tuzağı bölgesi arasında (sarı band-kırmızı çizgi arası) sıkışmaya devam ediyor. sarkacağı bölge gidişatı belirleyecektir.
Analizlerimden de anlaşılacağı üzere borsada şimdilik risk almaya değecek ve ciddi fırsat oluşturacak bir oluşum görmüyorum.

elliot sayımlarımda (X) dalgası ile ilgili alt sayımlarda bir kaç alternatifl mevcut. muhtemel ikisini gösterdim önümüzdeki günlerde alternatiflerin teke düşeceğini düşünüyorum

YASAL UYARI:

2 Kasım 2013 Cumartesi

ALTIN ANALİZİ, GÜNCELLEME 02.11.2013

Para genişlemesi veya sıkılaştırması ya da diğer bazı ekonomik olaylar altın fiyatlarını etkiler. Ancak bunlara bakarak altın analizi yapılması bana göre bütünüyle anlamsız bir uğraş. Çünkü piyasada belli bir yöne hareket oluşturacak kadar büyük işlem yapanların bu tür ekonomik kararları ne zaman fiyatladıklarını, ne normal vatandaşların ne de ekonomistlerin bilmesi mümkün değildir. Bu tür analiz yöntemleriyle analiz yapmaya çalışmak beyhude çabadır.

Birkaç örnek verebilirim: 2001-2008 tarihleri arasında abd’de para genişlemesi %35 civarında gerçekleşmiştir. Oysa altın aynı dönemde 250 dolardan 1032 dolara çıkmıştır. Yani % 400 artış göstermiştir. Ortada ciddi bir orantısızlık vardır.

Devam ediyoruz; 2008’den 2011’e kadar dolardaki genişleşme % 300’dür ancak bu sefer altın’da artış oranı %90’da kalmıştır.

Daha yakın zamandan ve daha çarpıcı bir örnek vereyim; abd’nin üçüncü para genişleme paketi eylül 2012’de açıklanmıştır. Bu program doğrultusunda o tarihten beri her ay 85 milyar dolar (yılda bir trilyon dolar) ilave para basılmaktadır. Ancak gelgelelim aynı dönemde altın 1920 dolardan 1180 dolara kadar düşmüştür! Yani % 40 civarı değer kaybetmiştir.

Gerek para genişlemesi, gerekse başka ekonomik olgularla ilgili bu şekilde onlarca çelişki örneği verebiliriz. Ama buna gerek yok. Benim için sonuç her zaman şudur: ekonomik verilere göre altın veya başka bir finansal enstrümanın gelecekteki fiyatını tahmin etmek ancak tesadüfen olabilir. Çünkü fiyatlama (genelde) çok daha önceden gerçekleşmektedir. Bu nedenle fiyat tahmininde en iyi yöntem teknik ve elliot analiziyle desteklenmiş trend ve fiyat analizidir.

Gelelim analiz güncellememize.

Daha önce de yazdığımız gibi Orta vade gidişatta altının ayı (düşüş) modunda olduğunu biliyoruz. 2011 eylülünden beri altın fiyatı geriliyor. Bu gerileme bir düşüş trendi oluşturmuş durumda. Uzun vadeli yatırım için fırsat kollama anlamında tekrar ciddi bir yükseliş göstereceğine dair bir belirti de yok.

Bollinger bandlarının orta bandının bir trend göstergesi olduğunu biliyoruz. grafikte de görüldüğü gibi haftalıkta orta band hala aşağı yönde ilerliyor.

Özetlersek, altın'da, trend yönü hala aşağıyı gösteriyor ve orta uzun vadeli sağlam bir trend yükselişi belirtilerini henüz göremiyorum.

Şahsi görüşümdür: değerinin artması durumu hariç, ekstra getirisi olmayan bu enstrümanı bu günlerde almanın veya elde tutmanın bir faydası olduğunu düşünmüyorum.

Orta vade gidişatta ciddi bir değişiklik olup olmayacağını takip etmede kısa vadeli kanal-trend hareketlerini de takip ediyoruz. aşağıdaki grafik kısa vadeli öngörümü anlatmaktadır.

Altın fiyatının kısa dönemde grafikte görülen mavi veya kırmızı kanallardan hangisinde hareket edeceğini belirlemede 1334 seviyesinin belirleyici olacağını düşünüyorum. 1334 üstüne sarkma olmadığı sürece aşağı yönde hareket bekliyorum.

Altın fiyatının günlükte üst bollinger banda çarpıp hızla orta (merkez) banda döndüğünü görüyoruz. Burada iki önemli husus var; ilki altın yukarı trend oluşturacak güce şimdilik sahip değil ve ikinci olarak yakın zamanda cılız bir eğimle yukarı dönen bollinger trend, Cuma günü tekrar aşağı döndü. Sadece bollinger’e göre yorumlarsak, kısa vadede aşağı veya yatay-volatil hareket ihtimali arttı.

Altın'da ülkemizde az sayıda bulunan elliot üstadlarından son zamanlarda elliot analizi göremeyince ve elliotsuz uzun vade perspektifi ortaya konulamayacağı açık bir gerçek olduğundan bendeniz belli riskler içeren elliot analizimi geçen hafta paylaşmıştım. O sayım uzun vadeli bir sayımdı. Kısa vadeye ve alt dalgalara inmemiz gerekiyor. Ancak intermediate 4 dalgasının alt dalga sayımlarının gidişatında fazla sayıda alternatif var. Bu nedenle ve kafa karıştırmamak için bu hafta paylaşmıyorum. Haftaya elliot anlamında biraz daha net bir görüntü oluşacağını düşünüyorum.

YASAL UYARI:

28 Ekim 2013 Pazartesi

BIST100 GÜNCELLEME, 28.10.2013

Grafiği ve çizdiklerimizi yorumlayalım:

1-Yeşil kanal 2012-ocak-2013 mayıs tarihleri arasında oluşan trenddir. 2013 haziran ayında kırılmıştır.

2-Sarı diktörtgen bölgesi ve aşağısı kurumsal ve büyük yatırımcının –gördüğü olağanüstü risk nedeniyle- borsayı terketmek için panikle “allah ne verdiyse sat” dediği panik bölgesidir.

3- Mavi daire bölgesi korkuların had safyaya çıktığı bölgedir. Kırmızı çizgi üstü ise büyük yatırımcının korkmasına sebep olan korkuların -ortadan kalktığı demeyelim- korkulanın olmama ihtimalinin belirdiği ve fiyatın hızla yükseldiği bölgedir.

4-Endeksin fiyatı şimdi her iki aşırı bölgenin arasındadır. Yani büyük yatırımcı nötr’dür. Gelecekte ne olacağıyla ilgili Beklemededir.

5-Endeksin sarı bölge ile kırmızı çizgi arasında bir süre daha oyalanacağını ve doğal olarak zaman geçtikçe sıkışacağını düşünüyorum. Bu süreçte kurumsal ve büyük yatırımcıların fikirleri netleşecektir.

Süreç içerisinde korkulacak bir şey olmadığı sonucuna varılırsa fiyat sarı bölgenin üstüne çıkacak ve yeni bir zirve görülecektir. Tersi durumda fiyatın kırmızı çizgi altına hızla sarktığını ve hatta çok daha aşağılara gittiğini göreceğiz. İkisinden birinin gerçekleşmesi durumunda sürecin en az beş-altı ay süreceğini düşünüyorum.

6-Kısa vadede ise fiyatın son analizlerimde çizdiğim kanal içerisinde hareket etmeye devam ettiğini görüyoruz. Bu kanal hareketini bir süre daha devam edeceğini düşünüyorum. Grafik üzerinde fazla cafcafı sevmediğimden bu sefer üstteki grafikte göstermedim.

Gelelim elliot analizine…

Görüldüğü gibi bu elliot sayımı endeks için olumlu şeyler söylemiyor. Bu sayım, bir kaç haftalık bir miktar oyalanma veya yükselişten sonra düşüş öngörüyor. ancak primary dalgalarda tereddütlerim var. soru işaretiyle gösterdim. ilerleyen zaman diliminde sayım netleştiğinde dolduracağım

Burada elliot anlamında özellikle belirtmek istediğim bir husus var; 94 bin-63 bin bölgesi bana göre W seçeneği dışında sayılamıyor. Tabi ki bu benim görüşüm.

80 yıllık elliot teorisi bence son birkaç yıldır geçerlilik testinden geçiyor. Her finansalda anomalik durumlar var. Bist100’de de öyle. Bu konuya girmeyeceğim. Bilinmesini istediğim şey şudur: bu dönemde elliot analizleri ters sonuçlar verebilir. Bu nedenle analizleri mutlak doğru olarak değil yardımcı fikir olarak alalım.

Ayrıca bu sayım bir alternatiftir. Bist100 elliot analizi için, Elliot'un Türkiye'deki duayeni Sn. Tuncer Şengöz'ün sayımlarına gözatılmasında fayda görüyorum. Sn. Şengöz'ün sayımlarına sosyonomi.com bloğundan ve twitter hesabından ulaşabilirsiniz.

YASAL UYARI: